Wykonawco! Zamawiający! Oto instrukcja krok po kroku, jak skorzystać z nowego kalkulatora GUS!

Od listopada 2019 r. na stronach GUS były opublikowane cztery kalkulatory: dla obiektów budowlanych i budownictwa ogółem, dla kontraktów drogowych; dla kontraktów kolejowych oraz dla umów dotyczących utrzymania dróg.

29 marca 2024 r. wyłączono bazę SWAiD. Razem z bazą SWAiD wyłączono stare kalkulatory waloryzacyjne. W nowej bazie Dziedzinowych DBW znajdziecie nowe kalkulatory, które są w zakładce Katalog / Dane do waloryzacji. Niestety stare kalkulatory nie zostały przekierowane i trzeba wiedzieć jak znaleźć nowe kalkulatory.

W nowej witrynie DBW oprócz odświeżonych czterech kalkulatorów znajdziecie nowy kalkulator waloryzacji kontraktów budowlanych z koszykiem dla różnych inwestycji budowlanych według typu obiektu. W tym artykule pokażę, jak korzystać z tego kalkulatora i opiszę co moim zdaniem należałoby poprawić.

Wybór kalkulatora

Zacznijmy od początku.

Na stronie Dziedzinowych Baz Wiedzy w górnym wierszu wybieramy „Katalog” i dalej z rozwijanego menu „Dane do waloryzacji”. Pojawi nam się okno wyboru kalkulatora do waloryzacji:

W tym artykule sprawdzimy, jak działa nowy kalkulator GUS – waloryzacji kontraktów budowlanych z koszykiem dla różnych inwestycji budowlanych według typu obiektu.

Wybieramy czwartą pozycję: „Inwestycje budowlane według typu obiektu (formuła koszykowa)”. Bezpośredni link do tego kalkulatora.

Jak czytać te tabele i komórki?

Przechodzimy na kolejną stronę, która wygląda tak:

Na stronie z kalulatorem GUS widzimy trzy wyraźne sekcje:

1. Okres oraz wartość kontraktu;
2. Parametry formuły waloryzacyjnej;
3. Obliczona wartość waloryzacji.

Zacznijmy od pierwszej sekcji, w której okres, dla którego liczymy waloryzację oraz wartość kontraktu. W pierwszej komórce wybieramy miesiąc odniesienia względem, którego liczymy waloryzację. Powinien on być określony w umowie. Zwykle waloryzację liczymy od daty oferty lub daty podpisania umowy. Jeśli jednak dojdzie do opóźnienia w podpisaniu umowy i została zawarta po upływie 180 dni od dnia upływu terminu składania ofert, to waloryzację liczymy od dnia otwarcia ofert, chyba że w umowie jest wcześniejszy termin.

Gdzie podstawić moje dane?

W kolejnej komórce wybieramy miesiąc, dla którego liczymy waloryzację. Zwykle będzie to bieżący miesiąc. W ostatniej komórce wpisujemy kwotę podlegającą waloryzacji. W zależności od zapisów kontraktu może to być kwota pozostała do rozliczenia lub wartość robót wykonanych w okresie rozliczeniowym.

Przechodzimy do drugiej sekcji. W prawym górnym rogu możemy sprawdzić przykładowe wagi. Mogą one być pomocne do tworzenia formuł waloryzacyjnych. Po kliknięciu na to pole wyświetli się okno z przykładowymi widełkami dla różnych obiektów:

• sieci wodno-kanalizacyjnych;
• sieci oświetleniowych;
• budynków;
• obiektów mostowych;
• dróg;
• hydrotechniki.

Odpowiednio:

• Inflacja (CPI) = 0,20
• Paliwo (P) = 0,03
• Cement (C) = 0,03
• Stal (S) = 0,04
• Kruszywo (K) = 0,20

Po wpisaniu do odpowiednich komórek otrzymałem błąd, informujący, że suma wag musi być równa 1. Obecnie suma wynosi: 0,50. Tak to wygląda:

Zakładam, że autor propozycji koszyka przyjął wartości w taki sposób, aby pozostałą część wpisać w pole z współczynnikiem niepodlegającym waloryzacji (a).

To niestety nie pomogło i dalej nie mogłem zatwierdzić parametrów formuły waloryzacyjnej.

Zakładam, że formuła obliczeniowa na stronie jest tak skonstruowana, że komórka z współczynnikiem niepodlegającym waloryzacji (a) nie jest brana pod uwagę do sumy 1, o której mowa w błędzie. Skoro tak, to żeby zadziałała musimy przeliczyć nasze wagi w taki sposób, aby dawały nam wartość 1.

Otrzymujemy zatem odpowiednio:

• Inflacja (CPI) = 0,40
• Paliwo (P) = 0,06
• Cement (C) = 0,06
• Stal (S) = 0,08
• Kruszywo (K) = 0,40

Po skorygowaniu wartości wag błąd zniknął i pojawiła się możliwość zatwierdzenia wprowadzonych danych.

Jak czytać otrzymany wynik?

Po zatwierdzeniu kalkulator GUS zwraca wynik obliczeń: wartość mnożnika korygującego i kwotę po waloryzacji.

Poniżej w tabeli możemy znaleźć więcej szczegółów. Znajdziemy tam określone składniki cząstkowe wskaźników waloryzacyjnych oraz opisane wagi. Wartości poszczególnych wskaźników są określone narastająco pomiędzy miesiącami wskazanymi w kroku pierwszym. Porównując to do danych, które otrzymywaliśmy w starych kalkulatorach w bazie SWAiD obecnie nie ma tabeli z wskaźnikami określającymi zmiany w poszczególnych miesiącach.

Eksportowanie załączników do wniosku o waloryzację

Otrzymamy plik PDF z zebranymi obliczeniami przedstawionymi w przyjaznej formie. Mam tylko zatrzeżenie, że informacje o datach od kiedy do kiedy liczymy nie są podane na początku. Zamiast tego są w umieszczone w tabeli (5 i 6 kolumna):

Wariant alternatywny – inne dane w koszyku i problemy

Nie byłbym sobą gdybym nie sprawdził jak zaproponowane koszki różnią się między sobą.

Odpowiednio:

• Inflacja (CPI) = 0,35
• Paliwo (P) = 0,10
• Cement (C) = 0,10
• Stal (S) = 0,08
• Kruszywo (K) = 0,30

Po wpisaniu do odpowiednich komórek otrzymałem błąd, informujący, że suma wag musi być równa 1. Obecnie suma wynosi: 0,93.

Otrzymujemy zatem odpowiednio:

• Inflacja (CPI) = 0,376
• Paliwo (P) = 0,108
• Cement (C) = 0,108
• Stal (S) = 0,086
• Kruszywo (K) = 0,322

Kalkulator obcina wprowadzone wartości do 2 miejsc po przecinku. Zgodnie z zasadami zaokrągleń wprowadzone wartości powinny wynieść:

• Inflacja (CPI) = 0,38
• Paliwo (P) = 0,11
• Cement (C) = 0,11
• Stal (S) = 0,09
• Kruszywo (K) = 0,32

Niestety wtedy otrzymujemy sumę 1,01. Ponownie otrzymałem błąd, informujący, że suma wag musi być równa 1. Obecnie suma wynosi: 1,01.

Otrzymałem zatem:

• Inflacja (CPI) = 0,38
• Paliwo (P) = 0,11
• Cement (C) = 0,11
• Stal (S) = 0,08
• Kruszywo (K) = 0,32

Po wpisaniu wartości do komórek błąd zniknął i pojawiła się możliwość zatwierdzenia wprowadzonych danych.

Otrzymujemy obliczone wartości tj. wartość mnożnika korygującego i kwoty po waloryzacji.

Różnica wyniosła 245 000 zł tj. 4% różnicy względem niższej z wartości obliczonej waloryzacji. Taka różnica raczej nie wpłynie istotnie na wynik projektu tej skali. Niemniej jednak warto zastanowić się, nad odpowiednim wyborem i określeniem wartości wag tak aby były one jak najlepiej dostosowane do specyfiki realizowanej inwestycji.

Na koniec chciałbym się podzielić moją subiektywną refleksją na temat wprowadzonych zmian.

✅ Zalety:

• Kalkulatory GUS w nowej odsłonie wyglądają nieporównywalnie nowocześniej i bardziej przyjaźnie;
• Przygotowany wydruk do PDF jest estetyczny i gotowy do załączenia do wniosku.

Niestety korzystanie z nowej odsłony wymaga przyzwyczajenia.

❌ Wady:

• Szkoda, że po wpisaniu przykładowych wartości podpowiadanych na stronie obliczenia nie działają, a zamiast tego pojawia się błąd. Przydałaby się funkcja proporcjonalnego wyrównania współczynników lub skorygowania przykładowych wartości w taki sposób, aby nie trzeba było wyrównywać wartości proporcjonalnie;
• Co więcej, może się zdarzyć, że wag, które są w Twojej umowie nie da się proporcjonalnie przeliczyć i skorzystać z kalkulatora GUS, tak jak to pokazałem w drugim przykładzie;
• W wydruku PDF informacji o ustawieniach będących podstawą do obliczeń są mało czytelne;
• Brakuje mi tabeli z wskaźnikami cząstkowymi poszczególnych wskaźników przedstawiających wzrosty miesiąc do miesiąca.

Mam nadzieję, że moje instrukcje i komentarze pomogą Ci sprawnie skorzystać z nowego kalkulatora GUS i obliczyć waloryzację na Twoim kontrakcie budowlanym. Gdybyś jednak potrzebował pomocy, to nie trać czasu na samodzielne rozwiązywanie problemu.